Książki online

45 lat temu, 14 marca 1964 złożył w Urzędzie Rady Ministrów dwuzdaniowy list protestacyjny przeciw cenzurze, który później określano, z powodu liczby sygnatariuszy, jako List 34.

Jak pisał w swoim dzienniku , List 34 był pierwszym w powojennej Polsce wspólnym protestem intelektualistów.
„Był aktem publicznym i jako taki stanowił precedens dla innego typu postępowania obywatelskiego. Odwoływał się do prawa, a nie do dobrej woli, życzliwości, czyli - krótko mówiąc - łaski. Trzydziestu czterech uznało siebie za obywateli” - pisał .

Na początku lat 60. w Polsce władze po kolei likwidowały obszary względnej wolności, jakie pojawiły się po Październiku"56. Zaostrzono cenzurę i inwigilację pisarzy. W 1962 r. zamknięto powstały w Warszawie na fali odwilży popaździernikowej Klub Krzywego Koła, jedno z niewielu miejsc, gdzie można było w miarę swobodnie głosić swoje poglądy. Powołane zostało nowe pismo – „Kultura” - na miejsce dwu zlikwidowanych buntowniczych pism – „Nowej Kultury” i „Przeglądu Kulturalnego”.

Sygnatariusze Listu 34 zwracali uwagę na ograniczenie przydziału papieru na druk książek oraz zaostrzenie cenzury i domagali się zmiany polityki kulturalnej państwa na zgodną z duchem praw zagwarantowanych przez konstytucję PRL.

Adresatem listu był premier Józef Cyrankiewicz. napisał: „Ograniczenia przydziału papieru na druk książek i czasopism oraz zaostrzenie cenzury prasowej stwarza sytuację zagrażającą rozwojowi kultury narodowej. Niżej podpisani, uznając istnienie opinii publicznej, prawa do krytyki, swobodnej dyskusji i rzetelnej informacji za konieczny element postępu, powodowani troską obywatelską, domagają się zmiany polskiej polityki kulturalnej w duchu praw zagwarantowanych przez konstytucję państwa polskiego i zgodnych z dobrem narodu”.

List podpisali: , , , Karol Estreicher, , Aleksander Gieysztor, Konrad Górski, Paweł Hertz, , , , , , horoskop , , , Julian Krzyżanowski, 56843 Kazimierz Kumaniecki, Edward Lipiński, Maria Ossowska, , , , , Artur Sandauer, Wacław Sierpiński, , , , , , , i Jerzy Zagórski. Współorganizatorem zbierania podpisów był .

„Sama treść listu była, jak widać, bardzo umiarkowana. Jednak podpisanych pod nim nazwisk nie można było lekceważyć, były to bowiem nazwiska najbardziej szanowanych przedstawicieli życia intelektualnego i kulturalnego w Polsce. Dla twórców kultury zaś była to próba generalna przed Marcem, kreśląca niezmienną przez ćwierć wieku geografię polityczną środowiska” - pisał w tekście List 34 (Wydawnictwo Naukowe PWN, 1993).


Źródło: http://ksiazki.wp.pl/tytul,45-lat-temu-ogloszono-List-34,wid,13456,wiadomosc.html